Kisah Kura-kura dan Ambuk
Informan: Encik Lukong Anak Simpok
Umur: 59 Tahun
Keturunan: Bisaya
Tempat: Kampung Bidang Limbang, Sarawak
Pekerjaan: Ketua Kaum/Ketua Kampung, Petani
Tarikh: 01 September 2007
Dulu-dulu lah..ermm…mengenai pasal aa…ambuk dingan kura-kura. Jadi diaurang dua ni memang sahabat baik. Jadi, apabila sahabat baik, diaurang dua ni, bekabun. Kabun pisang. Jadi, pabila suda bekabun pisang ni, kura-kura ni pun bekabun pisang juga. Ambuk n pun bekabun pisang juga. Jadi….si kura-kura ni, kalau ada tumbuh, dia siang, dia pelihara, baguslah, hidup dia, pisang dia ni. Jadi, ek..ambuk tadi, ada tumbuh, dia makan..pusuk dia. Ujung-ujung,si aa..kura-kura, tumbuh,basar, dia punya pisang. Aa…si…si...si ambuk, si ambuk ni tadi…nada jadi…nada menjadi. Pasal dia makan pusuk…Jadi, lama-lama…bebuah…pisang si aa…kura-kura tadi. Suda bebuah, apalagi…nangis nangislah keliling-keliling, keliling pu’un pisang tadi. Mau naik, tidak dapat, malumla si kura. Tidak dapat naik. Ambuk ketawa. Aa… “ tunggu” dia bilang. “ nanti dia suru, aku, saya yang makan.” Aa…mau ndak mau, jalan dia tampat ambuk. Jadi, “sahabat..” dia bilang, “tulung naik aku punya pisang. Aku tidak dapat naik. Aku punya pisang suda masak.” “ Baguslah” kata si ambuk. “saya naik. Tapi tunggu. Kalau bunyi dia aa…tidak barat, tu aa..itu kau agak. Kalau barat, jangan, itu kulit.” Aa..dia tipu ba. Kadang-kadang yang barat itu ada isi. Yang tidak barat, tu, aa…kulit. Apalagi si kura-kura ni, kalau dia gugur…malumlah dia pigang tidak tantu atas sana, yang bulat itu gugur, bunyi dia barat, tidak kura-kura jalan. Aa….kalau gugur dia bunyi dia ringan, baru jalan. Tingu’, kulit… “ee…” dia bilang, “tidak la saya ini rasa makan lagi, habis suda dia makan.” Ujung-ujung, lama-lama habis dia makan, satu tandan pisang masak. Palagi, ini…kura-kura nangislah. Nangis… “tunggu,” dia bilang “ada lagi satu muslihat saya pakai kau.”
Aaa..jadi dia bawa lagi satu, satu…a ha..aa…tampat lain. Dia bilang sama ambuk, ambuk ni kanyang tadi, parutnya basar suda…pisang banyak sana. Dalam parut. Jadi, pabila suda jalan-jalan, jalan-jalan…ikut juga si ambuk tadi ni, “cuba kita ni dua” aa….dia bilang “bertaruh..aa…ber..berayun, berayun…berayun atas itu..aa..ada gelayan punya itu..gelayan punya duri. Aa..mula-mula” dia bilang, “saya dulu” kata a..itu..kata a..kura-kura dulu dia..dia berayun..dia…duri aa…gelayan tu dia simpan dalam dia punya itu, dia punya kulit. Dia punya kulit karas. Si…si..aa..kura-kura. Jadi, lama-lama, tidak tau lama-lama..kira sehari ba, mungkin seharilah diaurang dia berayun-ayun tu.. “eh” dia bilang, “tahan juga kau” “ee..saya” dia bilang, “memang tahan. Tingu saya punya kulit, saya memang tahan punya urang,” “aa..cuba saya”aa…dia turun. Aa…ambuk lagi. Ambuk bilang “di mana saya sim..ka..kasi simpan itu ini duri” a..dia bilang, “masuk dalam itu ,susuk kau punya burit sana..aa..lubang burit..susuk aa..” Itu duri gelayan itu memang tajam punya. Jadi, pabila suda ambuk tu…aa..itu susuk dia punya,gelayan punya duri tadi, aa…tarus dia bilang “aa..suda susuk?” “suda”aa.. “saya itung. Nanti saya itung” dia bilang, “kita terajun.” Aa…pabila suda ambuk kata, “suda,aa..itung” “satu,dua, tiga..terajun ambuk!” Na..habis itu pisang keluar. Dia punya parut tu, keluar-keluar habis.. ambuk aa..mati suda si ambuk. Apalagi, dia punya parut abis keluar suda.. Aa…dia makan. Dia makan itu pisang dari parut ambuk, jalanlah dia. Ambuk ni suda mati. Jalan lah dia sendiri-sendiri.
Apabila suda jalan, aa…jumpa lagi si beruang…jumpa si beruang ni tadi.. “ eh!” dia bilang “ dari mana kau san?” “jalan-jalan lah” kata si kura. “eh, hitam kau ini!” “mana tidak hitam, sya punya mama tunu, bapa tunu dulu. Tidak juga sya hangus.” “eh, melawan kau ini!” “betul, bukan saya lawan. Memang saya punya bapa, mama tunu saya dulu. Itulah saya itam. Kitak?” kata si kura. “iya juga, bapa mak tunu juga masa itu. Lama suda kana tunu. Tidak juga hangus.” “ eh, bagus kita dua lawan!” “A..buli. siapa dulu?” aa… “saya bilang” kata kura-kura “saya dulu..kau..a…cari kayu.” Aa.. apalagi diaurang dua, betaruh betunula. Betaruh betunu, si kura-kura tadi, lepas si beruang itu cari kayu, untuk tunu dia ini, dia gali tanah. Gali,…tanah. Datang beruang, dia dengar bunyi beruang datang, keluar dia ni macam. Tidak guyang-guyang. Ujung-ujung,lama-lama lama, sudah tidak Nampak, dia punya kayu banyak beruang angkut..dia tarusmasuk dalam sana. “sudah cukup?”dia bilang “cukup suda itu kayu?” “cukup” “ba, kalau cukup, tunulah” tunu si beruang. Tapi mana dia angus. Dia dua kaki masuk dalam tanah. Itu kura-kura. Aa…pabila suda abis itu kayu, makan api. Tidak tau, lama dia berapalah..satu ari satu malam ka? Keluar itu kura-kura. “ee…butul-butul kau ini, kau punya bapa mak tunu kau dulu. Tidak angus.” “itulah pa saya bilang, kau yang lawan aku. Aa…mana tidak kuat dia dalam tanah. Keluar… “a…kalau macam itu” dia bilang, “ kau punya edaran lagi ni. Kau punya ‘shift’ lagi ni. “apalagi si beruang tadi, limpangla..aa..apalagi si kura ni, berapa minggu dia cari kayu, baru, baru tidak dapat tingu ini a..badan beruang. Dia timbun timbun timbun, malumlah kura-kura. Kayu sikit dia dapat. Mungkin satu minggu ka, dua minggu mungkin la. Baru tidak Nampak ini..badan beruang tadi. Sudah tidak Nampak, aa…dia bilang “san, san” dia panggil “ saya sekarang, jangan kita mara. Saya tunu kau ini.” “ tunu sajalah” aa.. suda itu, tunu..kura-kura tunu. Apalagi si beruang, matilah…habis! Pasal dia, luar-luar…na…suda mati si beruang, ambil dia..tulang rusuk, tulang rusuk dia tu, dia ambil, dia bawa, dia bilang “siapa yang tau bikin bungkau”aa… itu bungkau kami bilang. Malayu bilang apaka itu, pemain itu, pemain yang..ah..ha!.. bungkau. Jadi, ambil dia tulang rusuk beruang tadi, dia bawa jalan.
Jadi, pabila dia bawa jalan, jalan-jalan jalan-jalan,aaa…jumpa lagi itu gabuk, gabuk kami bilang itu barukla, baruk. Orang Malayu, cakap baruk. Jumpa baruk tunggal.. “eh..san” dia bilang, apa kau bawa?” “ee..” dia bilang, kura-kura bilang “siapa yang pandai bikin , ini tulang, ehek..beruang…bikin bungkau..aa..saya suru.” “ ai..buli” kata aa…raja baruk. Raja baruk “ saya bikin” apalagi dia ambil, dia bikin,pabila suda siap dia bikin, suda siap dia bikin, itu kura-kura masi di tanah,aa…raja beruk tadi di atas kayu sana. Suda dia bikin, suda siap…dia tiup. Dia main. Apa bunyi dia? “ kau, kau ding, tulang beruang uli tunu-tunu.” Aa…bunyi si bungkau tadi “ kau kau ding, tulang beruang uli tunu-tunu” “ eh…”aa..kata kura-kura. “ bila tah kau bagi aku?” “ee..tidak…balum lagi masa. Saya main lagi.” Lama-lamatidak juga kasi. Ujung-ujung, jalan dia tepi laut, jumpa dia itu katam, katam…jumpa dia katam,aa…dia suru itu katam…gunting dia punya palir, si si gabuk tadi si baruk tadi. “ee…” dia bilang “ macam mana ini?” dia bilang. “orang ini basar. Saya? Kicik.” “ee…” dia bilang “tidak apa..kita gunting saja.” Apalagi si baruk tadi main-main, siuk, dia punya anak la kawan dia. Kawan beruk tadi, anak beruk ni. “pak, pak” dia bilang, “kiakap pak, kiakap dating tu.” “ee…bukan kiakap tu nak”nya, “buku ka..yu.. terlindi-lindi” aa….tapi ia nda pecaya ba. Ndak pecaya buku kayu nya. Buku kayu anu atu…anu yang kan bejalan kan memutung biji palir nya atu. Untu, ujung-ujung, sampai..a..nu..anu tadi, aa…katam ni tadi, sampai…buat-buat dia belagu itu, lagi kingkong kingkong itu, “ tulang beruang uli tunu-tunu” tu, dia putung dia punya palir sana. Itu, itu…a…katam. Gugur itu lagi, itu bungkau tadi…a..gugur dalam laut. Aaa… gugur dalam laut, apalagi nangis lagi si kura ini. Ini baruk suda, suda, suda tidak, tiada palir, suda jatuh juga, pisan…kepisan suda. Aaa…jatuh dalam air.
Ambil itu ikan ada kungkung, ada, ada kungkung dia. Kungkung itu saya tidak tau la kungkung apaka…apalagi si kura-kura ni nangis seari-ari nangis…tidak juga “ macam mana ini” dia bilang “aku anu aku ambil bungkau ini.” Ujung-ujung, ada kesimbong, kesimbong nama dia itu ikan buntal mengkali ba mungkin. Aha…dia jumpa, dia bilang “ apa kau nangis san?” dia bilang…se…se…aa…kura-kura bilang “ saya punya bungkau, jatuh dalam laut, ambil itu ikan ada kungkung” “eh..jangan susa..” dia bilang “saya…isap ini aing. Aing, aing laut ni saya isap. Tapi kita cari daun” dia bilang “kasi sumbat saya punya burit. Se..sumbat saya punya burit ini, aa…baru saya dapat isap” dia bilang “ini air laut, baru kita dapat ambil itu aa…kau punya bungkau itu.” Apalagi…dia da…dia cari daun…dia jumpa daun apaka..tidak taula..daun saja. Dia sumbat itu burit, “tapi” dia bilang “waktu saya isap” dia bilang “jangan kita jalan bu..tampat burit saya ini.kalau jalan” dia bilang “kalau kana,dia..dia telapas, memang aing laut balik lagi, panuh.” Aaa… isap, suda isap..jalan la kura-kura lagi dekat dia punya burit, tekana dia punya itu…dia punya sumbat tadi tu sumbat burit tu. Na…panu lagi itu laut, aing laut..panuh lagi. Ee.. mara lagi kesimbong. Kesimbong nama dia “itulah saya bilang…a..jangan jalan saya punya burit sana. Ini suda saya ngalih sap…kau juga jalan sana.” Aa…mau nda mau, sumbat lagi balik. Aaa…sumbat balik, isap lagi balik. Aa…isap kedua, barulah tah dapat itu bungkau tadi. Itu ikan pun tidak dapat baranang suda. Itu air laut abis. Aa..jadi, itu saja saya ingat saya punya anu cerita.
Mohon Kepada Sesiapa Yang Ingin Mencetak Cerita Ini Agar Mendapatkan Kebenaran Daripada Saya[Monie Monira Lengkee]Segala Maklumat Di Atas Merupakan Teks Verbatim Dan Segala Maklumat Adalah Hak Cipta Terpelihara.Sila Hubungi Saya Di http://momonella.blogspot.com/.
Segala Peniruan Adalah Dilarang Sama Sekali Samada Untuk Tujuan Persendirian Mahupun Untuk Tujuan Komersial.Harap Maklum.